Camden Market
London ကို ရောက်ရင် လူတိုင်းသွားကြတဲ့ နေရာတွေထဲမှာ Camden Market က ထိပ်ဆုံးက ပါပါတယ်။ ဒါပေမယ့် Google ပေါ်က "Must-visit alternative market" ဆိုတဲ့ အမွှမ်းတင်စာတွေ (Fluff) နဲ့ ခရီးသွားကြော်ငြာတွေကို ခဏဖယ်ထားပြီး၊ တကယ်တမ်း အဲ့ဒီမှာ ဘာတွေရှိလဲ၊ ဘာတွေက အလကားဖြစ်ပြီး ဘာတွေက တန်လဲဆိုတာကို မြင်သလောက်ပြောပြချင်တယ်။
အလုပ်လုပ်နေတဲ့သူလဲမဟုတ်သလို ဆိုင်လဲဖွင့်မထားပါဘူး။ Oxfordကနေလန်ဒန်လာတိုင်း ရောက်ဖြစ်တဲ့နေရာလေးတစ်ခုမို့သာ။
၁။ Camden Market ဆိုတာ ဘာလဲ (The Introduction) Camden Market (Camden Lock လို့လည်း ခေါ်ကြတယ်) ဆိုတာ London မြောက်ပိုင်း Regent’s Canal တူးမြောင်းဘေးမှာရှိတဲ့ ကြီးမားတဲ့ ဈေးတန်းကြီးတစ်ခုပါ။
ဒီနေရာကို အပိုင်းတွေ အများကြီးခွဲထားပါတယ်။ Original ဖြစ်တဲ့ Camden Lock Market၊ မြင်းစောင်းဟောင်းတွေကို ပြင်ထားပြီး ဝင်္ကပါလို ရှုပ်ထွေးပေမယ့် Vibe အကောင်းဆုံးဖြစ်တဲ့ Stables Market နဲ့ အသစ်လုပ်ထားတဲ့ Hawley Wharf တို့က အဓိကနေရာတွေပါ။ အရင်ကတော့ Punk/Rock ယဉ်ကျေးမှု (Counter-culture) တွေ၊ Alternative fashion တွေနဲ့ နာမည်ကြီးခဲ့ပါတယ်။ Tube station ကနေ ထွက်ထွက်ချင်း ကြားရတဲ့ loud music တွေ၊ လမ်းဘေးက အမွှေးတိုင် (Incense) အနံ့တွေနဲ့ Camden ရဲ့ လေထုက တခြားနေရာတွေနဲ့ မတူအောင် ထူးခြားပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အခုနောက်ပိုင်းမှာတော့ Private investor တွေလက်ထဲရောက်သွားပြီး တော်တော်လေး Commercialize ဖြစ်သွားပါပြီ။
၂။ လူအများဆုံး လာတဲ့နေရာတွေ (The Tourist Magnets) ဒီကိုလာတဲ့သူ အများစုက Shopping ထက် Vibe (လေထု) နဲ့ Experience ကို ခံစားဖို့ လာကြတာ များတယ်။
- Street Food: ကမ္ဘာတစ်လွှားက အစားအစာတွေ ရတယ်။ Viral ဖြစ်နေတဲ့ ဆိုင်တွေ အများကြီးရှိတယ်။ အနံ့အသက်တွေကတော့ တကယ့်ကို ဆွဲဆောင်မှုရှိပါတယ်။
- Vintage & Alternative: Stables Market ရဲ့ အုတ်ခုံးတွေအောက်မှာ သားရေအနံ့တွေ သင်းနေတတ်တယ်။ တခြားမှာ သိပ်မတွေ့ရတဲ့ အဝတ်အစားတွေ၊ သားရေဖိနပ် (Boots) တွေနဲ့ လက်ဝတ်ရတနာတွေ ရှိတယ်။
- Instagram Spots: Cyberdog လို မီးရောင်စုံတွေ၊ Neon lights တွေနဲ့ ဆိုင်မျိုးတွေ၊ တူးမြောင်းဘေးက View တွေပေါ့။
Weekend (အထူးသဖြင့် တနင်္ဂနွေနေ့) တွေဆိုရင် လူက ကြိတ်ကြိတ်တိုးပါပဲ။ Food court တွေ၊ လမ်းမကြီးတွေမှာ လမ်းလျှောက်ရတာတောင် ကျပ်ညပ်နေတတ်ပါတယ်။ ကိုယ်က လူရှုပ်တာမကြိုက်ရင်၊ သက်တောင့်သက်သာ လမ်းလျှောက်ချင်ရင် Weekend ကို ရှောင်တာ အကောင်းဆုံးပါပဲ။
၃။ ဈေးနှုန်း၊ Quality နဲ့ "ဈေးဆစ်" ယဉ်ကျေးမှု (The Commercial Reality) အမှန်တိုင်းပြောရရင်၊ ဒါက Tourist trap (ခရီးသွားတွေကို ဈေးတင်ရောင်းတဲ့နေရာ) တစ်ခုလို ဖြစ်နေပါပြီ။
ဆိုင်တော်တော်များများမှာ ရောင်းနေတဲ့ "Handmade" သို့မဟုတ် "Unique" ဆိုတဲ့ အရာတွေက တကယ်တော့ အပြင်ကနေ သွင်းလာတဲ့ Mass-produced ပစ္စည်းတွေ၊ Fast fashion တွေ များပါတယ်။ တချို့ဆိုင်တွေဆိုရင် "Dropshipping in real life" လို့တောင် ပြောလို့ရတယ်။ ဆိုင် (၅) ဆိုင်လောက်မှာ ပုံစံတူ လက်စွပ်တစ်ကွင်းတည်းကို ဈေးအမျိုးမျိုးနဲ့ တွေ့ရတတ်ပါတယ်။ Quality က သိပ်မကောင်းသလို (Looks better than it lasts)၊ ခရီးသွားတွေမို့လို့ ဈေးကို (Markup) အဆမတန် တင်ထားတတ်ပါတယ်။
ဒီမှာ "ဈေးဆစ်" (Haggling) တာက အရမ်း အရေးကြီးပါတယ်။ အဝတ်အစား၊ လက်ဝတ်ရတနာနဲ့ Souvenir ဆိုင်တွေမှာ ဈေးမဆစ်ရင် ခင်ဗျား တော်တော် နစ်နာပါလိမ့်မယ်။ ရောင်းတဲ့သူတွေကလည်း ခရီးသွားတွေ ဈေးဆစ်မယ်ဆိုတာ သိလို့ အစကတည်းက ဈေးကို ခပ်မြင့်မြင့်ပဲ ခေါ်တတ်တယ်။ ဒီလိုဆိုလို့ တချို့ခရိးသွားတွေဆိုရင် တစ်ခုခုဝယ်တာနဲ့ စျေးဆစ်ဖို့ ကိုင်ဖို့ ဖွဖို့လုပ်ကြတော့ ဝန်ထမ်းတွေအနှောက်အယှက်ဖြစ်ရတယ်။ အပြန်အလှန်လေးစားမှုရှိဖို့ဆိုတာခက်ခဲကြပြန်ရော။
ကိုယ်လိုချင်တဲ့ ပစ္စည်းဆိုရင်တောင် ချက်ချင်းမဝယ်ဘဲ ဆိုင် (၃/၄) ဆိုင်လောက် ဈေးနှုန်း နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ပါ။ ဈေးမတည့်ရင် လှည့်ထွက်ဖို့ (Walk away) ဝန်မလေးပါနဲ့။ လှည့်ထွက်သွားတာက အကောင်းဆုံး ဈေးဆစ်တဲ့ နည်းလမ်းပါပဲ။ ကိုယ်လှည့်ထွက်သွားမှ ဈေးပြန်ချခေါ်တာမျိုးတွေက ဒီက ရိုးရာတစ်ခုလိုပါပဲ။ (ဒါပေမယ့် Food stall တွေနဲ့ Fixed-price ဆိုင်တွေမှာတော့ ဆစ်လို့ မရပါဘူး)။
၄။ ငြိမ်းငြိမ်းချမ်းချမ်း ထိုင်လို့ရမယ့် နေရာ (The Canal Escape) Market ထဲမှာ လူတွေ အရမ်းကျပ်လာရင်၊ ဆူညံသံတွေကြောင့် ခေါင်းကိုက်လာပြီဆိုရင် ကျနော် အကြိုက်ဆုံး ထွက်ပြေးရာလမ်းကတော့ Regent’s Canal (တူးမြောင်း) ဘေးပါပဲ။
Hawley Wharf ဒါမှမဟုတ် Little Venice ဘက်ကို နည်းနည်းလောက် လမ်းလျှောက်ထွက်လိုက်ပါ။ အဲ့ဒီမှာ လူရှင်းတဲ့ တူးမြောင်းဘေးက မြက်ခင်းတွေ၊ ခုံလေးတွေ၊ အုတ်ရိုးလေးတွေ ရှိတယ်။ ဈေးထဲက အကျပ်အညပ်၊ ဆူညံသံတွေကနေ ရုတ်တရက် လွတ်မြောက်သွားသလို ခံစားရပါလိမ့်မယ်။ လှေလေးတွေ ကြည့်ရင်း၊ ခွေးလေးတွေနဲ့ လမ်းလျှောက်လာတဲ့သူတွေကို ငေးရင်း ငြိမ်းငြိမ်းချမ်းချမ်း ထိုင်စားလို့ရတဲ့ လန်ဒန်ရဲ့ အကောင်းဆုံး Green corridor တစ်ခုပါ။
၅။ အစားအသောက်အတွက် Local Tip.
Food stall တွေက ဓာတ်ပုံရိုက်လို့တော့ အရမ်းကောင်းပါတယ်။ ဒါပေမယ့် လက်တွေ့မှာတော့ ပိုက်ဆံ £10 ကနေ £15 လောက်ပေးပြီး မတ်တတ်ရပ်စားရတဲ့ ဒုက္ခက သေးသေးတင်မကဘူး။ ထိုင်စရာ နေရာမရှိလို့ လမ်းဘေးမှာ ရပ်စားနေတုန်း ခရီးသွားတွေက ဝင်တိုက်သွားတာမျိုး အမြဲကြုံရတတ်ပါတယ်။ တချို့ဆိုင်တွေ အရသာရှိပေမယ့်၊ တော်တော်များများက ဈေးအရမ်းကြီးပြီး Portion (အချိုးအစား) နည်းပါတယ်။ Quality (အရည်အသွေး) ကလည်း တည်ငြိမ်မှု မရှိဘူး (Hit-or-miss ဖြစ်တယ်)။
ကျနော့်ရဲ့ အကောင်းဆုံး လက်တွေ့ကျတဲ့ အကြံပေးချက်ကတော့ 143 Camden High Street (Tube station အနီး) မှာရှိတဲ့ Marks & Spencer (M&S) ကနေ ဝင်ဝယ်တာပါပဲ။ Tesco တို့ထက် ဈေးနည်းနည်း ပိုပေမယ့် Quality က အများကြီးသာပါတယ်။ M&S ကနေ Ready meals တွေ၊ Sandwich တွေ၊ Fresh items တွေ ဝယ်ပြီး စောစောက ပြောတဲ့ Canal ဘေးမှာ သွားထိုင်စားတာက အသန့်ရှင်းဆုံး၊ အတန်ဆုံးနဲ့ စိတ်အချမ်းသာဆုံး ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်။
၆။ ရုန်းကန်နေရတဲ့ နောက်ကွယ်က လူသားတွေ (The Human Side) Tourists တွေအတွက်တော့ ဒါက ပျော်စရာ၊ လည်ပတ်စရာ နေရာပါ။ ဒါပေမယ့် ဆိုင်ရှင်တွေ၊ အလုပ်သမားတွေရဲ့ ဘဝကတော့ တကယ့်ကို ရုန်းကန်ရပါတယ်။
မနက် ၁၀ နာရီ ဈေးစဖွင့်ဖို့ သူတို့တွေ အစောကြီးကတည်းက လာပြင်ရပြီး ညနေ ၆/၇ နာရီအထိ မတ်တတ်ရပ် လုပ်ရတယ်။ ၃၅ ဒီဂရီလောက် ပူတဲ့ Summer Heatwave တွေထဲမှာ Air-con မရှိတဲ့ တဲလေးတွေ၊ အုတ်ခုံးတွေအောက်က မီးဖိုတွေကြားမှာ ချွေးတလုံးလုံးနဲ့ အလုပ်လုပ်ရတယ်။ ဆောင်းတွင်း 0°C, 1°C တွေမှာလည်း လေစိမ်းတွေတိုက်နေတဲ့ ကြားထဲကနေ အထပ်ထပ် ဝတ်ပြီး မတ်တတ်ရပ် ရောင်းရပါတယ်။ နေ့လည်လောက်ဆို သူတို့မျက်နှာတွေက တကယ်ကို ပင်ပန်း (Sleepy & Exhausted) နေပါပြီ။
Customer တွေကလည်း ဈေးကို အဆမတန် ဆစ်ကြတယ်၊ အကြာကြီး ရွေးပြီး ဘာမှမဝယ်ဘဲ ထွက်သွားကြတာတွေကလည်း နေ့စဥ် ကြုံနေရတဲ့ အရာတွေပါ။ ဆိုင်ခန်းခ (Rent) တွေကလည်း နေရာနဲ့ နေ့ရက်အပေါ် မူတည်ပြီး တစ်ရက်ကို £15 ကနေ £80+ အထိ ပေးရပါတယ်။ (Weekend ဆို ပိုဈေးကြီးပါတယ်)။
toiletတွေဆိုလဲ အနည်းဆုံး 1ပေါင် ငွေပေးရတယ် သန့်ရှင်းမှုလဲမရှိ ညစ်ပတ်ပါတယ်။ Freeအသုံးပြုချင်ရင်တော့ Boxpark ရဲ့ အပေါ်ထပ်က toiletကတော့ freeရပါတယ်။ တခြားစားသောက်ဆိုင်ကြီးကြီးတွေမှာလဲအသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
Staff တော်တော်များများက Northern Line ရဲ့ အစွန်အဖျားတွေကနေ အဝေးကြီး လာလုပ်ရတဲ့သူတွေပါ။ Underpaid & Overworked ဖြစ်နေပြီး လစာနည်းနည်းနဲ့ နာရီပေါင်းများစွာ အလုပ်လုပ်နေရတာပါ။ ခရီးသွားတွေ သဘောကျတဲ့ Camden ရဲ့ "Vibe" ဆိုတာ၊ တကယ်တော့ ဒီလူတွေရဲ့ ချွေးတွေ၊ ပင်ပန်းမှုတွေနဲ့ တည်ဆောက်ထားတဲ့ နေရာတစ်ခုပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
အဆုံးသတ် Camden Market က လည်လို့ကောင်းပါတယ်။ သမိုင်းကြောင်းရှိသလို၊ လန်ဒန်ရဲ့ တခြားနေရာတွေနဲ့ မတူတဲ့ စရိုက်လက္ခဏာလည်း ရှိပါတယ်။ ဒါပေမယ့် လူရှုပ်တာကို ရှောင်တတ်ဖို့နဲ့ နောက်ကွယ်က ရုန်းကန်နေရတဲ့ လူတွေကို စာနာနားလည်ပေးဖို့က ပိုအရေးကြီးပါတယ်။ ခင်ဗျားသာ ဒီ Local tips တွေကို သိထားရင် Camden Market ကို အကောင်းဆုံး ခံစားနိုင်မှာ အသေအချာပါပဲ။
